04.07.2017
Để góp phần vào việc tìm kiếm bạn đọc cho thư viện và nâng cao hoạt động của thư viện, tôi xin được đưa ra hai giải pháp mới hay ý kiến mới, đó là: Tìm kiếm nguồn tài trợ cho hoạt động thư viện và Maketing thư viện.

1.    NÊU VẤN ĐỀ

Với mỗi người cán bộ thư viện, hay lãnh đạo quản lý thư viện đều biết và hiểu rõ thực trạng bạn đọc tới thư viện công cộng (chủ yếu là thư viện tỉnh, huyện, xã)  hiện nay. Bạn đọc đến rất ít, chỉ khi nào cần thì mới đến và người dân thì thờ ơ với thư viện, với hoạt động của thư viện.

Điều này xảy ra, chủ yếu là ở ý thức và thói quen của người dân (ý thức của người dân về thư viện và thói quen đọc sách của họ). Và một vấn đề tác động trực tiếp và mạnh nhất đến nó là sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin. Các sản phẩm công nghệ thông tin ra đời, nó đã chi phối ý thức và thói quen của con người. Con người muốn có thông tin, không cần đến thư viện, chỉ cần có một Smartphone hay một máy tính cùng với mạng Internet là sẽ tìm được thông tin mình cần.

Căn cứ theo Điều 1 Pháp lệnh Thư viện số 31/2000/PL-UBTVQH10, ngày 28 tháng 12 năm 2000. Có nêu: “Thư viện có chức năng, nhiệm vụ giữ gìn di sản thư tịch của dân tộc; thu thập, tàng trữ, tổ chức việc khai thác và sử dụng chung vốn tài liệu trong xã hội nhằm truyền bá tri thức, cung cấp thông tin phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu, công tác và giải trí của mọi tầng lớp nhân dân; góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phát triển khoa học, công nghệ, kinh tế, văn hoá, phục vụ công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.” Với chức năng và nhiệm vụ như trên thì có thể khảng định rằng Thư viện rất quan trọng đối với quốc gia và nhân dân.

Từ những năm 2000 trở về trước, bạn đọc tới thư viện rất đông. Hiện trạng này đã làm cho cán bộ thư viện tin tưởng về một tương lai tươi sáng cho hoạt động thư viện về sau. Nhưng từ năm 2000 trở về sau, sự phát triển mạnh mẽ của thông nghệ thông tin ở Việt Nam thì càng ngày bạn đọc tới thư viện càng ít đi. Lí do thì hẳn chúng ta đều biết rõ. Và nếu một ngày thư viện không có bạn đọc nữa thì thư viện sẽ không còn tồn tại.

Như vậy, vấn đề của thư viện cần đặt ra là phải có một phương pháp mới để lôi kéo bạn đọc về với thư viện và chúng ta cũng cần đứng trên nền tảng sự phát triển mạnh mẽ của thông nghệ thông tin.

II.  NỘI DUNG

1.     Nền tảng cơ bản để thực hiện:

-         Có nguồn kinh phí riêng cho việc thực hiện giải pháp.

-         Đội ngũ cán bộ có kỹ năng và nhiệt tình với công việc.

2.     Phương pháp thực hiện:

2.1.               Tìm nguồn tài trợ cho hoạt động thư viện.

Trong quá trình hoạt động thư viện, chúng ta thường xuyên tổ chức các chương trình giới thiệu sách, giao lưu tuyên truyền giới thiệu sách nhân các ngày lễ lớn hay hoạt động thường kỳ của thư viện. Như vậy, nếu chúng ta có một vài đơn vị tài trợ cho các hoạt động thì chương trình của chúng ta sẽ lớn hơn và được phổ biến rộng rãi tới mọi người hơn, giúp cho người dân biết về hoạt động của thư viện và mục đích cuối cùng sẽ được thực hiện (“lôi kéo” bạn đọc tới thư viện).

Hơn nữa, nếu chúng ta có được nhà tài trợ thì hoạt động Marketing thư viện hay việc Phục vụ bạn đọc tận nhà sẽ thực hiện được tốt hơn.

-         Tìm nhà tài trợ (mạnh thường quân) cho các chương trình của thư viện:

Tìm được các "mạnh thường quân" là một việc cần thiết cho các chương trình hoạt động của thư viện. Tuy nhiên, việc tìm kiếm nhà tài trợ không phải là lúc nào cũng đơn giản và dễ dàng. Do vậy chúng ta cần phải nắm rõ các yếu tố cơ bản sau:

-   Xác định các đơn vị sẽ có lợi khi tài trợ cho chương trình của thư viện 

Khi thức hiện các chương trình như: Giới thiệu sách, giao lưu với các đơn vị trong tỉnh, thực hiện các sự kiện về sách…, chúng ta hãy nghiên cứu về đối tượng khách mời đến dự chương trình của thư viện là ai và nhu cầu của họ là gì. Những nhà tài trợ lý tưởng sẽ quan tâm đến nhóm đối tượng tham gia chương trình này. Từ đó, bạn sẽ có được cái nhìn bao quát về việc nên đặt vấn đề mời đơn vị nào là nhà tài trợ chính cho mình. 

-          Tìm hiểu về các chương trình hay sự kiện mà họ đã tài trợ 

Trước khi đặt vấn đề tài trợ với các đơn vị có khả năng thì chúng ta hãy bắt đầu bằng việc khảo sát, tìm hiểu về các chương trình sự kiện tương tự mà đơn vị này đã tài trợ trước đây. Nếu họ đã từng đồng ý với những event giống của bạn thì khả năng rất cao là lần này họ sẽ tiếp tục chi tiền cho đề xuất của chúng ta. 

-         Trao đổi về lợi ích mà đơn vị tài trợ được hưởng 

Các “mạnh thường quân”- thường là các doanh nghiệp, công ty và điều đầu tiên mà họ kỳ vọng khi tài trợ vào bất kỳ chương trình nào đó là lợi ích.  Vì vậy đối với các chương trình của thư viện họ cũng muốn biết được lợi ích mà họ sẽ nhận được từ việc tài trợ cho chương trình của thư viện. Do vậy chúng ta nên thẳng thắn trao đổi để họ thấy được những quyền lợi thực sự rõ ràng. Đối với các hoạt động của thư viện thì lợi ích mà các “mạnh thường quân” của chúng ta có được đó là những hợp đồng mua bán khi chúng ta quảng bá về sản phẩm của họ…,họ có thể được quyền đăng các thông tin trên trang Website của thư viện …

-         Trình bày cách mà bạn sẽ tổ chức chương trình

Hãy vạch ra nội dung và cách mà bạn sẽ tổ chức chương trình để nhà tài trợ biết rõ hơn về nó. Việc làm này thực sự cần thiết và càng chi tiết càng tốt vì không phải ai cũng hiểu về công việc mà bạn đang làm. Như vậy các “mạnh thường quân” có thể đưa ra được mức hỗ trợ cần thiết cho chương trình và như thế nào là đủ.

-         Trình bày kế hoạch quảng bá (PR) cho chương trình

Bạn sẽ tuyên truyền, quảng bá về chương trình sắp diễn ra đến công chúng bằng cách nào và tên tuổi, cũng như hình ảnh của đơn vị tài trợ sẽ được chú ý ra sao? Nếu có thể, hãy lồng ghép khéo léo để mọi người có thể thấy được sự hiện diện của các nhà tài trợ trong chương trình của bạn. Điều này rất quan trọng đối với nhà tài trợ. Đây là cái mà họ mong đợi ở chúng ta.

-         Tài trợ bao nhiêu là đủ?

Thông thường, khi chạy tài trợ, chúng ta nên phân ra các gói tài trợ khác nhau tùy theo giá trị tài trợ như: Tài trợ độc quyền, tài trợ vàng, tài trợ bạc, tài trợ hạng mục... Ví dụ, có một nhà tổ chức sự kiện kia, sau khi nỗ lực chạy tài trợ mà chỉ nhận được gói tài trợ bạc từ một nhà tài trợ nọ, họ xét thấy rằng số tiền tài trợ không thể tổ chức được chương trình, thế là họ đành hồi lại khoản tài trợ này và hủy bỏ chương trình mặc dù đã ký hợp đồng với nhà tài trợ. Việc này vừa làm họ mất công đi tới đi lui thuyết phục và thương thảo một thời gian dài, vừa làm xấu đi hình ảnh của bên tổ chức trong con mắt của nhà tài trợ.

Do vậy, để tránh những việc làm không chuyên nghiệp như thế này, trước khi thiết kế hồ sơ tài trợ, bạn phải xác định được ngân sách tối thiểu để có thể tổ chức sự kiện và thời gian tối thiểu phải chốt lại tất cả các khoản tài trợ. Thông thường, để tránh rủi ro không xin được tài trợ toàn phần, bạn nên dự trù khoản tài trợ tối thiểu nên là 70% - 80%, số còn lại bạn có thể bỏ ra hoặc là thay đổi chương trình theo hướng tối giản ngân sách.

Đối với các chương trình hoạt động của thư viện, vấn đề kinh phí thường không quá cao, khoảng dưới 50 triệu đồng nên vấn đề xin tài trợ của các mạnh thường quân không nặng. Nhưng vấn đề họ luôn mong muốn là họ được gì khi tài trợ.

-         Xây dựng mối quan hệ với các đơn vị tài trợ 

Hãy chứng minh cho những “mạnh thường quân” thấy được việc tài trợ cho chương trình mà bạn tổ chức là hoàn toàn đúng đắn và mang lại lợi ích cho họ. Kết quả là, bạn sẽ xây dựng được mối quan hệ mật thiết với các đơn vị này. Nếu thành công thì việc họ sẽ “chi tiền” cho các chương trình sau này của bạn là điều không phải bàn cãi. 

* Tóm lại, điểm cốt lõi của việc tìm kiếm nhà tài trợ là phải đặt lợi ích và quyền lợi của họ lên đầu.

2.2.         Marketing thư viện:

-         Marketing là gì?

Cách rất nhiều cách hiểu về Marketing nhưng có thể hiểu một các đơn giản, Marketing là việc nhận ra được những gì mà con người và xã hội cần từ đó cung cấp cho họ sản phẩm đó nhanh nhất. Một sản phẩm nếu được tạo ra mà không ai có nhu cầu dùng và mua thì sẽ không bán ra được, từ đó sẽ không có lãi. Nếu vậy thì sản xuất sẽ trở thành không sinh lợi. Do đó, ta có thể định nghĩa ngắn nhất của Marketing là nhận dạng được nhu cầu một cách có lợi.

Như vậy có thể hiểu Marketing là những việc bạn làm để tìm hiểu khách hàng của mình là những ai, họ cần gì và muốn gì, làm thế nào để đáp ứng nhu cầu của họ đồng thời tạo ra lợi nhuận:

§   Cung cấp sản phẩm và/ hoặc dịch vụ mà khách hàng cần;

§   Đưa ra mức giá khách hàng chấp thuận trả;

§   Đưa sản phẩm/ dịch vụ đến với khách hàng;

§   Cung cấp thông tin và thu hút khách hàng để họ mua sản phẩm và dịch vụ của bạn

§   Phân biệt được đâu là khách hàng hiện hữu hay tiềm năng

§   Nhu cầu hiện tại và tương lai của họ

§   Làm thế nào để thỏa mãn những nhu cầu của khách hàng? (Những sản phẩm/dịch vụ đang cung ứng có giá trị với họ hay không? Doanh nghiệp có thể trao đổi tương tác với khách hàng hay không? …)

§   Tại sao khách hàng nên tìm tới chúng ta?

Và rất rất nhiều những câu hỏi như trên nữa mới có thể trả lời được một thị trường thực sự là tiềm năng hay không.

Vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để thư viện áp dụng được Marketing trong hoạt động của mình. Như vậy, chúng ta cần đưa sách và các dịch vụ trong thư viện thành sản phẩm của thư viện thì mới có thể thực hiện được Marketing thư viện.

Trong những năm đầu của thế kỷ XX, khi mà Marketing ra đời, thì nó được biết đến trong các hoạt động của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất hàng hoá. Đến nay, marketing đã được nhiều tổ chức xã hội khác vận dụng với đa dạng các ngành nghề, lĩnh vực nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu của con người.

Đối với lĩnh vực thông tin thư viện, hoạt động marketing sản phẩm, dịch vụ, cũng như các hoạt động của thư viện góp phần không nhỏ trong việc xây dựng hình ảnh thư viện và đưa nguồn lực thư viện đến với đông đảo công chúng của nó. Do đó, việc ứng dụng marketing trong hoạt động để nghiên cứu thị trường, phát triển dịch vụ và quảng bá sản phẩm sẽ đem lại thành công cho các cơ quan thông tin thư viện.

* Hoạt động nghiên cứu thị trường

Điều quan trọng đầu tiền mà thư viện muốn nghiên cứu thị trường thì cần phải xây dựng cho được một cơ sở dữ liệu chứa thông tin người dùng – gọi đây là khách hàng của thư viện. Đây là nền tảng quan trọng để thư viện có thể theo dõi và đáp ứng nhu cầu của người dùng tin thông qua quá trình học tập, làm việc và trưởng thành của họ.

Trong quá trình học tập và nghiên cứu, bạn đọc thường tìm kiếm tài liệu trên mạng Internet và chỉ khi cần thiết thì họ mới tìm đến thư viện, nhưng đôi khi họ không biết nên đến thư viện nào cho thích hợp và cũng không biết rằng nguồn tin trong thư viện hữu ích và có giá trị hơn những nguồn tin khác như thế nào?

Như vậy, chúng ta cần chủ động tìm tới bạn đọc và cho họ biết mình đang có những tài nguyên gì có thể giúp ích cho họ. Thay đổi cách nghĩ bạn đọc tìm đến thư viện khi họ có nhu cầu thành việc thư viện chủ động tìm đến bạn đọc, người dùng tin, nắm bắt thị hiếu, nhu cầu của họ và chủ động đáp ứng nhu cầu này.

Một ví dụ điển hình về việc chủ động tìm đến với người sử dụng như sau: “Với chủ trương của Nhà nước trong việc khuyến khích tiêu dùng trong nhân dân, đặc biệt là việc sử dụng thẻ tín dụng thay cho việc giao dịch tiền mặt, nhiều ngân hàng Việt Nam đã chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng tiềm năng (người chưa có tài khoản tại ngân hàng). Bước tiếp theo, nhân viên ngân hàng khéo léo tiếp cận khách hàng của mình và chinh phục họ bằng việc ký hợp đồng (miễn phí) tạo tài khoản tín dụng với hạn mức ban đầu khá khiêm tốn. Sau một thời gian nhất định, với việc theo dõi - kiểm soát nhu cầu tiêu dùng thực tế của khách hàng, nhân viên ngân hàng tiếp tục liên hệ và hướng dẫn khách hàng làm thủ tục nâng hạn mức tín dụng nếu họ thấy được tính tiện dụng của dịch vụ này và thực sự có nhu cầu nâng hạn mức. Vậy, hình thức marketing này có thể áp dụng trong hoạt động thư viện được hay không?”

Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin ứng dụng trong hoạt động thông tin thư viện, các phần mềm tích hợp hiện đại sẽ hỗ trợ tốt cho cán bộ thư viện khi xây dựng cơ sở dữ liệu người dùng tin. Từ đó thư viện có thể nắm được đối tượng bạn đọc - người dùng tin, thị hiếu, nhu cầu của người dùng tin thông qua quá trình sử dụng tài nguyên tại thư viện.

Việc theo dõi và đánh giá hàng năm, thư viện sẽ có được bảng phân tích nhu cầu tin của người dùng tin để từ đó có hướng điều chỉnh tốt hơn đáp ứng tối đa nhu cầu. Từ bảng phân tích nhu cầu tin của người dùng tin, cán bộ thư viện có thể phân tích và đưa ra phác đồ diễn biến nội dung nhu cầu tin của người dùng tin trong một khoảng thời gian nhất định của các đối tượng, thành phần người dùng tin. Kết quả này sẽ là một trong số các yếu tố quan trọng đánh giá nhu cầu tin của người dùng tin và là cơ sở quan trọng giúp thư viện có kế hoạch marketing đáp ứng tốt hơn nữa nhu cầu của người dùng tin.

Điều quan trọng trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu người dùng tin, kết quả tìm hiểu đối tượng người dùng tin thông qua các phương pháp nghiên cứu thị trường phụ thuộc rất nhiều vào các kỹ năng, kinh nghiệm và trình độ của cán bộ thư viện.

-         Phỏng vấn bằng bảng hỏi:

Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi được thực hiện tại các địa điểm công cộng cho phép người cán bộ điều tra thu lượm được thông tin phản hồi chất lượng tốt, nhưng nhược điểm là khá tốn kém và mất nhiều thời gian, công sức vì phải huy động một số lượng lớn nhân lực tham gia vào quá trình này.

Cần phải xây dựng một phiếu điều tra với đầy đủ nội dung, đi thẳng vấn đề và nêu lên được ý mong muốn của thư viện.

Đối với phương pháp này chúng ta nên áp dụng giống như phương pháp tiếp thị của các doanh nghiệp. Sử dụng nhân viên của mình đến các địa điểm công cộng phỏng vấn người dùng tin. Khi nhân viên thực hiện công tác này thì cần phải có chi phí cho nhân viên trên một phiếu điều tra. Quá trình này được thực hiện dựa trên kinh phí có được khi hoàn thành quá trình tìm nhà tài trợ. Đây cũng phải được coi là một trong những chương trình hoạt động của thư viện.

-         Phương pháp trưng cầu ý kiến qua thư điện tử, facebook, zalo

 Với sự ra đời của mạng xã hội cùng các dịch vụ thư điện tử thì phương pháp này là một phương pháp được nhiều tổ chức tận dụng tối đa vì hoạt động thường ít gây phiền toái đối với người sử dụng và chi phí cho hoạt động điều tra này lại thấp. Chính vì vậy, các thư viện và trung tâm thông tin sau khi xây dựng được cơ sở dữ liệu khách hàng nên tận dụng tối đa hình thức tiếp cận thị trường người dung tin của mình. Hơn nữa, đối với người dùng tin đã là thành viên của thư viện sẽ không ngần ngại khi dành vài phút trả lời thông tin và gửi email phản hồi. Đối với người dùng tin chưa phải là thành viên của thư viện cũng sẽ dành vài phút trả lời và phản hồi thông tin cho các hoạt động điều tra của tổ chức phi lợi nhuận này vì nó hoàn toàn khác với những gì họ đang hằng ngày bị tác động bởi các hoạt động tiếp thị từ các tổ chức dịch vụ khác.

v     Các cuộc phỏng vấn cá nhân hay thảo luận nhóm trọng điểm là hoạt động kéo dài với nhiều câu hỏi mở và không có cấu trúc nhất định cũng như mỗi cuộc thảo luận kéo dài từ 1 đến 2 giờ. Qua phương pháp này cung cấp thêm các thông tin hữu ích, giúp cán bộ thư viện nhận diện và đánh giá được thái độ của người dùng tin và những gợi ý tốt cho hoạt động phát triển sản phẩm và dịch vụ thư viện mới.

Ø     Phát triển dịch vụ

Sau khi có được kết quả từ chuỗi công việc khảo sát, nghiên cứu và đánh giá thị trường thì chúng ta cần phải phát triển dịch vụ. Từ những cơ sở dữ liệu người dùng tin và điều tra khảo sát đối tượng người dùng tin, chúng ta cần sớm lập kế hoạch triển khai xây dựng các sản phẩm, phát triển các dịch vụ theo nhu cầu của người dùng tin. Đây là việc làm không đơn giản đối với các sản phẩm và dịch vụ thư viện vốn đã trở thành “món ăn truyền thống” mà người dùng tin đã quen thuộc trong thời gian dài sử dụng. Vì vậy, cán bộ thư viện làm marketing cần phân tích, so sánh, đối chiếu nhu cầu thực tế của người dùng tin để từ đó cải tiến sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu thực sự trong thời gian tới. Thậm chí họ cần mạnh dạn đề xuất hủy bỏ, thay đổi các phương pháp, quy trình thiết kế sản phẩm dịch vụ đã lỗi thời.

Trong quá trình thực hiện các dịch vụ thư viện, cũng cần thay đổi tích cực hơn nữa về phương thức phục vụ, hỗ trợ người dùng tin trong việc sử dụng, tìm kiếm tài liệu của họ. Cán bộ thư viện cần nỗ lực hơn nữa trong việc đảm bảo thời gian sử dụng sản phẩm và dịch vụ thư viện khi người dùng tin có nhu cầu. Việc làm hài lòng người dùng tin trong một số hoạt động tối thiểu sau sẽ góp phần không nhỏ trong việc xây dựng hình ảnh tốt về thư viện đối với người dùng tin:

- Tra cứu cơ sở dữ liệu – tài nguyên của thư viện cần được đơn giản hóa giao diện tra tìm. Người dùng tin sẽ cảm thấy ngần ngại khi trước mặt họ là “một mớ” các sự lựa chọn được bày ra kín màn hình.

- Đảm bảo sự vận hành website hỗ trợ tra cứu trực tuyến tài nguyên của thư viện.

- Rút ngắn tối đa thời gian mượn, trả sau khi tiếp nhận yêu cầu tin từ người dùng tin. Việc làm này thực sự quan trọng khi nhiều thư viện lớn hiện này đôi lúc cần đến 45 phút lấy được tài liệu từ kho để phục vụ người dùng tin.

- Cán bộ phục vụ luôn sẵn sàng hỗ trợ và chủ động giới thiệu nguồn lực thông tin của thư viện đối với người dùng tin khi họ có nhu cầu mở rộng nội dung, phạm vi tìm kiếm. Điều này đòi hỏi cán bộ thư viện cần có kiến thức nền rộng, có kỹ năng trao đổi với người dùng tin và nắm rõ nguồn lực thông tin của thư viện.

- Hàng tháng nên tổng kết các yêu cầu tin được đáp ứng và từ chối. Đồng thời kết quả của hoạt động này cũng góp phần không nhỏ trong việc xây dựng kế hoạch marketing sản phẩm và dịch vụ thư viện.

- Cuối cùng là hòm thư góp ý cũng như email góp ý luôn luôn sẵn sàng tiếp nhận và trả lời mọi câu hỏi, thắc mắc cũng như mong muốn người dùng tin trước và sau khi họ sử dụng sản phẩm và dịch vụ thư viện.

v Chiến lược marketing

Chiến lược marketing đối với thư viện là hoạt động giới thiệu, quảng bá sản phẩm, dịch vụ của thư viện. Đây là chuỗi hoạt động phân tích, tổng hợp kết quả từ các hoạt động trên để nhóm cán bộ làm công tác marketing xây dựng kế hoạch, hình thức, công cụ, thời điểm marketing phù hợp nhằm đem lại hiệu quả hoạt động tối đa cho tổ chức của mình.

Dựa trên tình hình thực tế của thư viện, cán bộ làm công tác marketing có thể lựa chọn nhiều phương pháp marketing để tiếp cận thị trường, tiếp cận người dùng tin để xây dựng và quảng bá thương hiệu, giới thiệu nguồn lực thông tin của mình và thỏa mãn, đáp ứng nhu cầu của người dùng tin như:

- Marketing hỗn hợp:

*  Sản phẩm,

*  Giá thành,

* Kênh phân phối,

* Quảng cáo-xúc tiến thương mại.

Đối với cơ quan thông tin thư viện, sản phẩm thông tin được xác định là quá trình xử lý thông tin, và các công cụ giúp cho việc tìm kiếm thông tin. Dịch vụ thông tin được xác định là toàn bộ các công việc, hoạt động, quá trình hay phương thức mà cơ quan đưa ra nhằm đáp ứng các loại nhu cầu thông tin trong xã hội . Quyết định sản phẩm sẽ trở thành giá trị sử dụng đối với khách hàng, chính sách định giá sẽ là chi phí hoạt động bao gồm cả thời gian và sức lực của khách hàng. Quyết định phân phối sẽ là những sản phẩm và dịch vụ cung cấp thông tin cho khách hàng một cách thuận lợi nhất cả về thời gian và địa điểm. Quyết định yểm trợ sẽ là các kênh truyền thông mà cơ quan thông tin thư viện lựa chọn để thu hút và thúc đẩy người dùng tin sử dụng các dịch vụ thư viện và thông tin. Quyết định dịch vụ hậu mãi sẽ là các chính sách chăm sóc khách hàng của mình.

- Marketing mục tiêu:

* Phân khúc thị trường,

+ Phân khúc thị trường người dùng tin:

+ Phân khúc theo địa lý,

+ Phân khúc theo nhân chủng học,

+ Phân khúc thị trường theo tâm lý người dùng tin,

+ Phân khúc thị trường theo hành vi, thái độ người dung tin.

* Mục tiêu mà việc phân khúc hướng tới.

Cơ quan thông tin thư viện phân chia đối tượng người dùng tin theo vùng miền, từng đơn vị địa lý, hành chính nhưng vẫn tập trung chú ý vào sự khách biệt về nhu cầu, ý muốn của người dùng tin giữa vùng này với vùng khác hay địa bàn này với địa bàn khác. Đồng thời căn cứ vào giới tính, độ tuổi hay lĩnh vực, nghề nghiệp của người dùng tin mà có những hình thức phân chia nhóm người dùng tin một cách hợp lý.

Ngoài ra, ở mức độ chi tiết hơn, cán bộ thư viện cũng quan tâm tới sự khác biệt nhau về kiến thức, thái độ, cách sử dụng hoặc phản ứng đối với sản phẩm và dịch vụ thư viện để phân chia nhóm người dùng tin.

- Marketing trực tiếp: Là hệ thống tương tác của marketing, có sử dụng một hay nhiều phương tiện quảng cáo, để tác động đến một phản ứng đáp lại đo lường được ở bất cứ mọi nơi. (Trực tiếp qua thư, Trực tiếp qua thư điện tử, Marketing tận nhà, Quảng cáo có hồi đáp, Marketing qua điện thoại, Phiếu thưởng hiện vật, Cung cấp trực tiếp, Chiến dịch tích hợp).

Có hai nét đặc trưng chính để phân biệt Marketing trực tiếp với các loại hình marketing khác. Đầu tiên là nó nỗ lực để gửi thông điệp trực tiếp đến với người tiêu dùng mà không sử dụng đến các phương tiện truyền thông phi trực tiếp. Nó sử dụng hình thức truyền thông thương mại (thư trực tiếp, email, chào hàng qua điện thoại,..) với khách hàng hay doanh nghiệp. Đặc điểm thứ hai là nhấn mạnh vào những phản hồi mang tính tích cực có thể theo dõi và đo lường được từ khách hàng.

- Marketing liên kết: Dựa trên nền tảng internet, trong đó một website sẽ quảng bá một sản phẩm hoặc dịch vụ cho nhiều website khác mà được hưởng hoa hồng từ phương thức quảng bá này thông qua lượng truy cập, doanh số sản phẩm được lưu thông hoặc khi mẫu đăng ký được hoàn tất...

- Marketing hiện đại:

+ Tạo ra khách hàng – người dùng tin,

+ Chú trọng các mối quan hệ,

+ Chú trọng giữ khách hàng – người dùng tin,

+ Thỏa mãn và duy trì sự trung thành của người dùng tin.

Với nội dung chính trên, marketing hiện đại đã phần nào ảnh hưởng đến cách hiểu và nhìn nhận về marketing nói chung. Cách tiếp cận mới này nhằm thay đổi để đạt được vị trí trong tâm trí người dùng tin, khách hàng của thư viện. Những thay đổi này dẫn đến các phương pháp làm việc mới, cách tiếp cận mới, nhân bản và cũng tinh vi hơn.

- Marketing phi lợi nhuận: Các tổ chức như trường học, tổ chức hành chính, thư viện, bảo tàng… rất khó thuyết phục được các quỹ hỗ trợ cho các hoạt động văn hóa. Do vậy cần phối hợp khi sử dụng các hình thức và phương pháp marketing áp dụng trong hoạt động của các tổ chức phi lợi nhuận.

Đối với doanh nghiệp, việc giành và giữ được khách hàng là mấu chốt để doanh nghiệp thành công. Đối với cơ quan thư viện, việc làm hài lòng người dùng tin thông qua các việc đáp ứng nhu cầu tin sẽ nhận được sự ủng hộ tuyệt đối của họ. Việc áp dụng thành công các phương pháp marketing và triển khai quá trình marketing như tìm hiểu thị trường, nắm bắt nhu cầu của người dùng tin, xây dựng mối quan hệ tốt với người dùng tin, thiết lập mạng lưới người dùng tin… sẽ đem lại thành công cho bất cứ thư viện nào thực sự coi người dùng tin là khách hàng của mình.

v     Marketing trong hoạt động thư viện luôn là phương án quảng bá hình ảnh thư viện tốt nhất. Do vậy cần phải đầu tư, xây dựng và thành lập nhóm cán bộ marketing cho đơn vị của mình nhằm quảng bá hình ảnh, tiếp thị sản phẩm và dịch vụ của thư viện.

Tuy nhiên, cần phải nhấn mạnh việc áp dụng và triển khai thành công hoạt động marketing thư viện cần vận dụng hết sức khéo léo và linh hoạt các phương pháp, hình thức marketing cơ bản trên để đưa ra các thông điệp về sản phẩm và dịch vụ, các nguồn lực thông tin là thế mạnh của thư viện tới người dùng tin.

III.   KẾT LUẬN

-   Tìm kiếm nhà tài trợ cho các hoạt động của thư viện, có thể nói đây là hình thức hữu ích nhất đối với thư viện hiện nay. Khi có được nhà tài trợ thì thư viện có thể chủ động trong các hoạt động của mình. Việc tìm kiếm nhà tài trợ là công việc hết sức khó khăn, vì vậy chúng ta cần tìm đến những nhà tài trợ có liên quan đến thư viện như các nhà sách, công ty thiết bị trường học…

Cán bộ tìm kiếm nhà tài trợ cần phải có kỹ năng giao tiếp khéo léo, kỹ năng trình bày tốt và phải xây dựng kế hoạch đầy đủ, chắc chắn và linh hoạt. Và phải biết đưa ra được cái lợi cho nhà đầu tư cho mình.

-   Vấn đề marketing thư viện với mục đích cuối cùng là nhằm chủ động nắm bắt nhu cầu của người dùng tin để từ đó đưa ra những phương án đáp ứng nhu cầu tin một cách hiệu quả nhất. Tuy nhiên, thư viện cần phải xây dựng cho mình một cơ sở dữ liệu tốt, các dịch vụ hấp dẫn và phù hợp với nhu cầu của người dùng tin. Hoạt động marketing thư viện hiệu quả sẽ góp phần xây dựng hình ảnh thư viện thân thiện với người dùng tin. Đây là tiền đề vững chắc trong việc tạo chỗ đứng bền vững của thư viện trong tâm trí của đông đảo “khách hàng” của thư viện.

-   Vấn đề tìm nhà tài trợ và Marketing thư viện là hai vấn đề khác nhau, nhưng nó hỗ trợ cho nhau trong quá trình triển khai. Tuy nhiên cần triển khai việc tìm kiếm nhà tài trợ trước, sau đó mới tới việc Marketing, như vậy thư viện mới chủ động được nguồn kinh phí cho hoạt động của mình. Và cả hai vấn đề này đều nhằm mục đích tìm kiếm bạn đọc cho thư viện và quảng bá hình ảnh thư viện tới bạn đọc.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Phan Thị Thu Nga, (2005), Chiến lược marketing đối với hoạt động thông tin thư viện, Bản tin Thư viện - Công nghệ thông tin.

2. Philip Kotler, (1994), Marketing căn bản, Nxb Thống Kê, Hà Nội, 584 tr.

3. Thuvien.net, Vũ Quỳnh Nhung (dịch), (2010), Tiếp thị và quảng bá các dịch vụ thư viện.

4. Thuvien.net, Vũ Quỳnh Nhung, (2010), Sự cần thiết của việc ứng dụng marketing trong công tác Thông tin thư viện.

Đình Chinh

 

Số lần đọc: 46
Tin liên quan