05.03.2014
Tiêu chuẩn hóa đã trở thành một xu thế và một yêu cầu đặt ra đối với hoạt động văn hóa nói chung và thư viện nói riêng, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa, đẩy mạnh hội nhập quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay. Tuy nhiên hiện nay, trong lĩnh vực thư viện mới chỉ xây dựng được các tiêu chuẩn mà chưa xây dựng được các quy chuẩn.
Bà Vũ Dương Thúy Ngà – Phó Vụ trưởng Vụ Thư Viện

Bàn đến vấn đề này Bà Vũ Dương Thúy Ngà – Phó Vụ trưởng Vụ Thư Viện, Bộ VHTTDL cho biết: Tiêu chuẩn hóa đã trở thành một xu thế và một yêu cầu đặt ra đối với hoạt động văn hóa nói chung và thư viện nói riêng, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa, đẩy mạnh hội nhập quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay. Theo Nghị định số 72/2002/NĐ-CP ngày 6/8/2002 của Chính phủ: Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn, quy định chuyên môn, nghiệp vụ thư viện, quy chế mẫu tổ chức và hoạt động cho từng loại hình thư viện, nội quy mẫu thư viện. Tuy nhiên, vấn đề xây dựng quy chuẩn và tiêu chuẩn trong lĩnh vực thư viện chưa thực sự được quan tâm.

Hiện nay, trong lĩnh vực thư viện mới chỉ xây dựng được các tiêu chuẩn mà chưa xây dựng được các quy chuẩn. Công tác xây dựng Tiêu chuẩn Việt Nam trong lĩnh vực thư viện mới chỉ bắt đầu được triển khai vào những năm 80 của thế kỷ XX và được quan tâm hơn sau khi Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng ra Quyết định số 414/TĐC-QĐ về việc thành lập Ban Kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 46: Thông tin Tư liệu ngày 14 tháng 7 năm 2004. Ban Kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC 46 ra đời góp phần đẩy mạnh hoạt động tiêu chuẩn hóa trong lĩnh vực thông tin-thư viện, lưu trữ và xuất bản theo mô hình và phương hướng của Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế (ISO). Tính đến thời điểm hiện nay, có 13 tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) liên quan đến thư viện đã được ban hành và 3 dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc gia đang được xây dựng. 

Trong những năm gần đây, có một thực tế đáng mừng là Bộ VHTTDL đã dành sự quan tâm nhiều hơn đến công tác xây dựng các tiêu chuẩn Việt Nam về thư viện. Một số dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc gia đang được triển khai do Thư viện Quốc gia Việt Nam và Vụ Thư viện thực hiện. Dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia “ Hoạt động thư viện:Thuật ngữ và định nghĩa. Phần 1. Những thuật ngữ cơ bản” do Thư viện Quốc gia Việt Nam chủ trì đã được soạn thảo và đang hoàn thiện. Với sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và các định hướng đúng đắn của Bộ VHTTDL, thời gian tới đây chắc chắn việc xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về thư viện sẽ được tăng cường.

Tuy nhiên, bên cạnh những điều đáng mừng đó vẫn còn tồn tại một thực tế đó là việc áp dụng các tiêu chuẩn Việt Nam trong hoạt động thư viện chưa thực sự được quan tâm ở Việt Nam. Năm 2010, Vụ thư viện đã tiến hành một nghiên cứu, điều tra về thực trạng áp dụng tiêu chuẩn tại 510 thư viện thuộc các loại hình khác nhau. Kết quả điều tracho thấy: nhiều thư viện ở Việt Nam đã không biết và chưa quan tâm đến các TCVN và có một số ít thư viện biết nhưng không áp dụng các tiêu chuẩn này.

Qua thực trạng này, Phó Vụ trưởng Vũ Dương Thúy Ngà cho rằng: Các tiêu chuẩn về thư viện hiện hành chưa bao quát hết các nội dung và yêu cầu của thực tế của hoạt động thư viện. Nếu so sánh với thế giới thì công tác xây dựng tiêu chuẩn liên quan đến hoạt động thư viện vẫn còn tồn tại một khoảng cách lớn. Số lượng các tiêu chuẩn được xây dựng còn ít. Các tiêu chuẩn này chủ yếu mới hướng tới công tác xử lý và biên mục tài liệu, các tiêu chuẩn về công tác bảo quản tài liệu, dịch vụ thư viện, thống kê thư viện chưa được quan tâm xây dựng.

Các cơ quan chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về thư viện chưa xây dựng đươc các định hướng cụ thể, toàn diện và đặt ra các chế tài trong việc áp dụng các tiêu chuẩn.

Một số quy định, tiêu chuẩn liên quan đến thư viện đã lỗi thời do việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT và kỹ thuật mới vào công tác thư viện trong hơn hai thập kỷ vừa qua. Một số tiêu chuẩn chưa được soát xét và cập nhật theo quy định về thời hạn soát xét nên không tránh khỏi những bất cập nhất định.

Các tiêu chuẩn chỉ là những quy định, hướng dẫn mang tính khuyến cáo áp dụng, không có tính bắt buộc, các thư viện chưa quan tâm tìm hiểu và chưa nhận thức được lợi ích và tầm quan trọng của việc áp dụng tiêu chuẩn. Vì thế các tiêu chuẩn Việt Nam tuy đã được ban hành nhưng chưa được quan tâm áp dụng trong các thư viện.

Tại Hội thảo, bà Thúy Ngà đã đưa ra những ý kiến kiến nghị và đề xuất một vài giải pháp để góp phần đẩy mạnh hoạt động tiêu chuẩn hóa trong lĩnh vực thư viện ở Việt Nam, cụ thể như: Tiếp tục xây dựng và ban hành thêm các quy chuẩn,TCVN liên quan đến hoạt động thư viện. Để tránh chồng chéo trong việc ra các văn bản chỉ đạo và tăng cường công tác xây dựng các tiêu chuẩn Việt Nam về thư viện. giữa các cơ quan quản lý nhà nước về thư viện cần có sự phối kết hợp với nhau. Sau khi các TCVN về hoạt động thư viện được xây dựng và ban hành, các cơ quan quản lý nhà nước cần có những văn bản hướng dẫn và yêu cầu các thư viện áp dụng. Coi việc áp dụng tiêu chuẩn như một tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của một thư viện. Các cơ quan quản lý nhà nước về có thẩm quyền cần có sự kiểm tra việc thực thi các quy chuẩn, tiêu chuẩn trong các thư viện một cách đột xuất và có định kỳ để phát hiện những sai sót và những bất cập trong các tiêu chuẩn đã được ban hành để có sự hiệu chỉnh cho phù hợp.

Phó Vụ trưởng Vụ Thư Viện

Xây dựng Quy chuẩn và tiêu chuẩn Quốc gia trong lĩnh vực Thư viện/Vũ Dương Thúy Ngà//trang tin điện tử VHTT & DL.- ngày 02/11/2013.

 

Số lần đọc: 1396
Tin liên quan