07.07.2014
Lược sử căn cứ của Tỉnh ủy 1954-1975 / Tỉnh ủy Kiên Giang.- Kiên Giang: Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, 2010.- 55tr; 21cm

Kỷ niệm 38 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975- 30/4/2013), Thư viện Kiên Giang xin trân trọng giới thiệu cuốn sách Lược sử căn cứ của Tỉnh ủy 1954 - 1975 nhằm bày tỏ lòng tri ân của Tỉnh ủy, của Đảng bộ tỉnh đối với đồng bào, đồng chí trong tỉnh, đặc biệt là những địa phương, gia đình nuôi chứa, đùm bọc các đồng chí trong Tỉnh ủy.

Đây là tập sách ghi lại sơ lược một số hoạt động tại một số nơi đóng cơ quan, tới lui ăn ở… của các đồng chí lãnh đạo của Tỉnh ủy trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.

Đó là vùng U Minh Thượng căn cứ địa cách mạng lâu đời, xuyên suốt trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, đánh Mỹ, là nơi dung trú, xúc tích lực lượng và xuất phát tấn công địch. Nhân dân ở đây mang trong mình dòng máu bất khuất; có truyền thống cần cù lao động sản xuất; đóng góp sức người và của, bảo vệ cách mạng – đặc biệt là bảo vệ an toàn các cơ quan đầu não cách mạng các cấp đóng trên địa bàn. Tại đây, Tỉnh ủy đã bám đất, bám dân, xây dựng căn cứ trong rừng, trong lòng dân để lãnh đạo toàn Đảng, toàn quân và toàn dân trong tỉnh tiến hành cuộc kháng chiến đầy khó khăn, gian khổ, hy sinh, tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn giải phóng tỉnh nhà, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam.  

1954-1960 đồng chí Lâm Văn Thê (Ba Hương) – Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (10/1954 – 10/1960) giai đoạn này ông ở nhà gia đình Tư Trừ. Các đồng chí như Nguyễn Tấn Minh – Chánh Văn phòng Tỉnh ủy ở tại gia đình Bảy Chà và Út Bùi; nhân dân ở đây luôn có hầm bí mật trong nhà, đó là những cái lu to dùng làm hầm trú ẩn bên trên có nắp hầm, khi có địch càn quét thì xuống hầm. Địch nghi một số gia đình nuôi chứa nên bắt giam và tra tấn, nhưng các anh kiên trì chịu đựng, không hề khai báo, bảo vệ an toàn cho Tỉnh ủy. Đêm 30/10/1959, Tỉnh ủy chủ trương tấn công chi khu Kiên An (Rẻo Rô) tiêu diệt gọn chi khu, diệt tên chi khu trưởng Lâm Quang Quận, thu toàn bộ vũ khí, giải thoát 113 tù nhân… Đây là trận tiêu diệt chi khu quân sự của địch đầu tiên ở miền Nam trong thời kỳ này.

1960-1965 đồng chí Nguyễn Tấn Thanh (Chín Cửu) – Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (10/1960 – 10/1965) thời gian này Tỉnh ủy đóng căn cứ ở Ngọn Xẻo Cạn, ăn ở tại các gia đình Hai Sái, Hai Phước, Bảy Mới và xóm Huế Túc. Cuối năm 1961, cơ quan Tỉnh ủy dời qua Cây Bàng, cán bộ cơ quan ở với các gia đình Năm Sấm, Sáu Sét, Tư Tửng, Tư Sẽ… Năm 1962 Tỉnh ủy dời về Vĩnh Hòa Hưng, ăn ở trong các gia đình Ba Tánh, Tám Nhơn, Bảy Khinh, Hai Liễu, Sáu Việt, Ba Bắc. Đầu năm 1963, Tỉnh ủy dời trở về U Minh Thượng. Giữa tháng 10-1963, đồn Nhà Ngang bị diệt; xã Vĩnh Hòa được giải phóng. Cuối năm 1964, Tỉnh ủy chỉ đạo đánh Chi khu Hiếu Lễ (Thứ Mười Một, An Biên). Đến ngày 8-1-1965, địch ở quận lỵ Hiếu Lễ rút chạy. Sau khi giải phóng Hiếu Lễ, Tỉnh ủy chỉ đạo cho Huyện ủy An Biên và Huyện ủy Vĩnh Thuận đẩy mạnh xây dựng căn cứ giải phóng vững mạnh toàn diện.

1965-1967 đồng chí Trần Quang Quít (Tám Quít) – Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (10/1965 – 02/1972)

Những tháng cuối năm 1965, ta quét sạch đồn bót trên tuyến kinh xáng Xẻo Rô, chỉ còn Chi khu Thứ Ba. Ở vùng lòng chảo Giồng Riềng, Gò Quao ta và địch tranh chấp quyết liệt. Chiến trường vùng đồng bằng ngày càng ác liệt. Ngày 10-6-1966, cơ quan Tỉnh ủy dời về xã Vĩnh Bình Bắc, ăn ở dựa vào các gia đình Sáu Kiên, Bảy Quân, Chín Thâm, Mười Thương… Riêng Văn phòng Tỉnh ủy đóng ở nhà Bảy Thêm.

Tháng 11-1967 Tỉnh ủy chủ trương mở một đợt tấn công tổng hợp trong toàn tỉnh. Đặc biệt đêm 10/12/1967, ta tập kích tiêu diệt yếu khu Minh Lương – một trung tâm huấn luyện quân sự của địch nằm ngang trên trục lộ đi vào thị xã Rạch Giá, loại khỏi vòng chiến đấu trên 300 tên.

Đêm 29-01-1968, tại Bờ Dừa, xã Đông Yên đồng chí Trần Quang Quít thông báo mệnh lệnh của Khu ủy mở chiến dịch tổng tấn công dịp Tết Mậu Thân. Khi nổ ra tấn công Văn phòng Tỉnh ủy lui về Thạnh Hưng, ở nhà Tư Hườn và xóm Hai Na (tháng 3-1968). Tháng 5-1968 Văn phòng Tỉnh ủy chuyển về khu vực sông Cái Bé, xã Hòa Thuận. Tại đây, ngày 30-6-1968, cơ quan bị máy bay B52 bỏ bom. Tháng 7-1968, cơ quan Tỉnh ủy trở về căn cứ cũ, xã Vĩnh Bình Bắc. Đồng chí Trần Quang Quít và đồng chí Lâm Kiên Trì – Phó Bí thư ở ngay sau nhà Mười Thương – có xây hầm tránh phi pháo kề ngay chỗ làm việc.

Từ tháng 6-1969 đến cuối năm 1971, địch mở 3 cuộc hành quân quy mô cấp quân đoàn, thực hiện kế hoạch bình định, lấn chiếm U Minh Thượng, vừa đánh đường hành lang 1C chuyển quân, vũ khí từ Trung ương chi viện cho miền Tây Nam bộ. Trước tình hình ngày càng khó khăn, ác liệt, khoảng tháng 7-1969 Tỉnh ủy dời cơ quan từ Xẻo Gia (Vĩnh Bình Bắc) về ấp Khân (xã Vĩnh Hòa), ven rừng U Minh Thượng. Các bộ phận điện đài, cơ yếu… ban đêm phải làm việc trong mùng vì nhiều muỗi. Lúc quá khó khăn, có những ngày không có gạo ăn, phải ăn cá, rau trừ cơm. Trong khi toàn Đảng bộ đang tập trung sức đánh địch bình định “nhổ cỏ U Minh” tin Bác Hồ mất. Ngày 9-9-1969, tại Sân Gạch, xã Vĩnh Hòa, Tỉnh ủy  tổ chức trọng thể lễ truy điệu Bác. Đêm 22-11-1969, máy bay B52 đánh bom trúng ngay Văn phòng Tỉnh ủy ở rừng Ấp Khân, 9 cán bộ, nhân viên hy sinh, toàn bộ tài liệu lưu trữ của Văn phòng Tỉnh ủy đều bị mất. Cơ quan phải chuyển về Kinh Bà Điền, Chệt Ớt (xã Đông Hưng, huyện An Biên). Tại đây, tháng 12-1969, địch tiếp tục đánh vào. Cơ quan Tỉnh ủy lại di dời về hướng biển An Biên. Sau trận Kinh Ông Lục, cơ quan dời về rừng mắm Xẻo Quao, Xẻo Đôi, Xẻo Vẹt. Tháng 3-1971, tại căn cứ Tỉnh ủy diễn ra một sự kiện lịch sử không thể nào quên: Khu ủy và Quân khu ủy có cuộc họp khẩn cấp thì quân của trung đoàn 33 (sư đoàn 21 ngụy) hung hăng lùng sục, càn vào, đồng chí Mười Thành cùng đồng đội nổ súng dụ địch ra hướng khác để chúng không càn vào chỗ hội nghị. Đơn vị bắn rơi 1 trực thăng… Địch đổ thêm quân, các đồng chí chiến đấu dũng cảm và 4 đồng chí đã hy sinh, bảo vệ an toàn cho hội nghị của Khu ủy. Cơ quan Tỉnh ủy chuyển về U Minh Thượng, đến tháng 4-1971, cơ quan Tỉnh ủy về ở vườn Ông Cốc, xã Vĩnh Tuy. Cơ quan Tỉnh ủy đóng cách đồn Kinh Xáng Cụt khoảng 3km, ở đây từ năm 1971 đến giữa năm 1972.

1972-1975 đồng chí Lâm Kiên Trì (Năm Trì) – Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (2/1972 – 9/1972; 5/1973 – 10/1974); đồng chí La Lâm Gia (Bảy Máy) – Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (9/1972 – 5/1973)

Bước vào Xuân – Hè 1972, quân dân trong tỉnh đã đồng loạt tấn công địch, giành thắng lợi quan trọng. Đến tháng 6-1972, giải phóng hoàn toàn 2 xã Vĩnh Bình Bắc và Vân Khánh, 24 ấp trong 14 xã của 4 huyện với 18.827 dân, giải phóng cơ bản 45 ấp của 10 xã của 5 huyện với 13.156 dân.

Tổng kết hoạt động đánh địch năm 1972, toàn tỉnh loại khỏi vòng chiến đấu hơn 10.000 tên địch, thu 1.072 súng, diệt 34 đồn, đánh thiệt hại nặng 24 đồn, bức rút 95 đồn… Thắng lợi này của tỉnh đã góp phần cùng miền Nam và cả nước buộc đế quốc Mỹ phải xuống thang chiến tranh, trở lại bàn đàm phán, đi đến ký hiệp định Paris.

Sau ngày 27-1-1973 Hiệp định Paris được ký kết, nhưng thực tế miền Nam vẫn chưa có một ngày hòa bình. Trước tình hình này, tháng 5-1973 Khu ủy điều động đồng chí La Lâm Gia – Bí thư Tỉnh ủy về khu, Thường trực Tỉnh ủy phân công lại đồng chí Lâm Kiên Trì – Bí thư Tỉnh ủy. Tháng 1-1974 cơ quan Tỉnh ủy từ Vĩnh Tiến dời qua Xẻo Cạn ở xóm nhà Hai Phước, Chín Dân, các bộ phận điện đài, cơ yếu, văn thư đánh máy ở Kinh Ba. Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh đóng ở ngã ba Xẻo Cạn. Khu ủy có quyết định điều động đồng chí Lâm Kiên Trì về khu, chỉ định đồng chí Nguyễn Văn Tân (Năm Tân) làm Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá (10/1974–1975).

Tỉnh ủy chỉ đạo đẩy mạnh tấn công địch trong mùa khô 1974 – 1975. Bổ sung quân số, vũ khí, đạn dược cho Tiểu đoàn 207 tấn công Trung tâm Huấn luyện Minh Lương, thu vũ khí trang bị cho ta; tấn công bao vây chặt khu Hiếu Lễ không cho địch đưa quân về phòng thủ thị xã Rạch Giá. Ngày 13/4/1975, Ban Thường vụ Tỉnh ủy họp mở rộng quyết định: Bổ sung chính sách binh vận, ban hành 12 điều cấm khi cán bộ chiến sĩ vào tiếp quản thành thị, kiểm điểm tình hình chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công… Ngày 20-4-1975 Thường trực Tỉnh ủy họp với  Ban chỉ huy Tỉnh đội thống nhất phương án 2 về tổng công kích, tổng khởi nghĩa: quyết định tấn công địch từ hướng Rạch Sỏi lên, theo phương thức “cuốn chiếu”; đánh thẳng vào phường Vĩnh Thanh cơ quan đầu não của địch cấp tỉnh.  

Bước vào chiến dịch Hồ Chí Minh, các lực lượng, các mũi tiến công đều tiến hành đúng theo phương án của Tỉnh ủy đã đề ra. Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, toàn đảng bộ, quân dân trong tỉnh dồn mọi nỗ lực liên tục tấn công địch, với tinh thần tự lực tự cường, tiến công và nổi dậy, xã giải phóng xã, huyện giải phóng huyện, giải phóng hoàn toàn tỉnh nhà, cơ bản vào đêm 30-4-1975. Sáng ngày 1-5-1975, từ căn cứ Xẻo Cạn, Văn phòng Tỉnh ủy chuyển ra thị xã Rạch Giá… Kể từ ngày đó cơ quan Tỉnh ủy đóng tại tỉnh lỵ Rạch Giá, nay là thành phố Rạch Giá cho đến nay.

Xin trân trọng giới thiệu đến các bạn đọc gần xa tập lược sử căn cứ của Tỉnh ủy Kiên Giang 1954 – 1975   

  Thu Phụng

Số lần đọc: 5636
Tin liên quan