07.07.2014
Gia đình và biến đổi gia đình ở Việt Nam/ Lê Ngọc Văn.- H.: Khoa học xã hội, 2012.- 460tr.

Với mỗi người chúng ta, gia đình gần gũi với bất kỳ ai, già, trẻ, trai, gái – như là một tế bào của xã hội, một tổ ấm, một chốn đi về và nhiều thứ khác nữa. Để nhận diện thực trạng và những biến đổi như vậy, đã có khá nhiều nghiên cứu xã hội học hướng vào các chiều cạnh khác nhau của gia đình Việt Nam như một đối tượng nghiên cứu. Cuốn sách “Gia đình và biến đổi gia đình” của tác giả Lê Ngọc Văn nhằm hệ thống hóa những nội dung quan trọng về gia đình và biến đổi gia đình, được cập nhật trong bối cảnh xã hội Việt Nam đang chuyển đổi hiện nay.

Cuốn sách đề cập đến những vấn đề lý luận về gia đình và biến đổi gia đình gồm những khái niệm then chốt trong nghiên cứu gia đình, cấu trúc gia đình, chức năng gia đình, thiết kế gia đình, văn hóa gia đình và biến đổi gia đình. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, “gia đình” là một trong những phạm trù xuất hiện sớm nhất trong lịch sử nhân loại ( Hồ Ngọc Đại, 1990); và từ “gia đình” có lẽ là từ sử dụng nhiều nhất trong ngôn ngữ hằng ngày và trong nhiều lĩnh vực hoạt động xã hội cũng như trong nghiên cứu về gia đình. Ngày nay, chúng ta vừa biết nhiều hơn lại vừa biết ít hơn về gia đình, bởi sự biến đổi và đa dạng của gia đình.

Với tư cách là tế bào, thiết chế cơ bản của xã hội, gia đình đảm nhận những chúc năng xã hội đặc thù; chức năng tái sản xuất ra con người – duy trì nòi giống, cung cấp nguồn nhân lực cho xã hội; chức năng giáo dục; chức năng kinh tế - đảm bảo nhu cầu sống cho các thành viên trong gia đình…Chính vì thế, sự tồn tại và biến đổi của gia đình không chỉ liên quan đến cuộc sống của từng cá nhân mà có sự liên quan đến sự tồn tại và biến đổi của xã hội. Cùng với những nhân tố và quá trình ảnh hưởng đến biến đổi gia đình như công nghiệp hóa, toàn cầu hóa, chính sách, pháp luật của nhà nước về gia đình. Những quan điểm lý thuyết cơ bản dùng để nghiên cứu gia đình cũng được giới thiệu và phân tích như quan điểm tiếp cận xung đột, quan điểm tiếp cận nữ quyền, quan điểm tiếp cận cấu trúc chức năng coi gia đình là một thành phần trong cấu trúc của xã hội, thực hiện những chức năng cơ bản của xã hội, đáp ứng nhu cầu của các thành viên gia đình và góp phần ổn định xã hội…

Nghiên cứu gia đình như một thiết chế  xã hội là chú ý đến mối quan hệ giữa gia đình và xã hội, mối quan hệ và tác động lẫn nhau giữa gia đình với các thiết chế xã hội khác như Nhà nước, kinh tế, tôn giáo, giáo dục…giữa các cá nhân trong đời sống gia đình như quan hệ vợ chồng, quan hệ cha mẹ - con cái, những mối quan hệ tiền hôn nhân, vai trò các thành viên trong gia đình, phân công lao động theo giới, trong gia đình, mâu thuẫn xung đột giữa các thành viên gia đình, những nguyên nhân tan rã của mối liên hệ hôn nhân và gia đình.

Sự biến đổi chức năng gia đình được phân tích về sự biến đổi cấu trúc gia đình với nhiều vấn đề và quan hệ cụ thể như các quan hệ hôn nhân, quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình. Mỗi loại quan hệ lại được chi tiết hóa bằng các “biến số”. Chẳng hạn, xung quanh các quan hệ hôn nhân là nhiều biến số cơ bản như tuổi kết hôn, không gian địa lý của hôn nhân, tiêu chuẩn chọn bạn đời, quyết định hôn nhân, nơi ở sau khi kết hôn… Một số hiện tượng mới trong mô hình gia đình như gia đình người mẹ đơn thân, gia đình ly hôn, tái hôn, gia đình có người di cư, đi làm ăn xa, xuất khẩu lao động, phụ nữ lấy chống nước ngoài, hiện tượng sống chung không kết hôn, bạo lực giữa vợ chồng, quan hệ giữa người cao tuổi và con cháu, quan hệ giữa cha mẹ và con cái…cũng đã được đề cập như là sự phản ánh một xu hướng hiện đại hóa các khuôn mẫu hôn nhân và gia đình ở Việt Nam trong hơn hai thập niên vừa qua.

Ngoài ra còn có các giải pháp – kiến nghị chủ yếu xây dựng gia đình Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế như: Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng và sự chỉ đạo, tổ chức, quản lý của Nhà nước đối với công tác gia đình. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách và hệ thống dịch vụ xã hội liên quan đến gia đình. Xây dựng các mô hình gia đình Việt Nam phát triển bền vững theo các loại hình gia đình, nghề nghiệp và các nhóm xã hội…

Cuốn sách sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập chuyên ngành xã hội học gia đình, cũng có thể là tài liệu tham khảo cần thiết cho các nhà hoạch định chính sách xã hội và tất cả những ai quan tâm đến những vấn đề của gia đình Việt Nam đương đại .

                                                                  

                                                                             Lê Thị Hoa

Số lần đọc: 1582
Tin liên quan